https://eteze.arts.bg.ac.rs/handle/123456789/2 2026-04-29T10:43:24Z https://eteze.arts.bg.ac.rs/handle/123456789/697 Родна равноправност и млади у културној политици Србије: теоријске основе и ограничења у пракси U disertaciji je sprovedena analiza pojedinih primera instrumenata kulturne politike iz sve četiri grupe: vrednosno-idejnih, pravno-političkih, organizacionih i ekonomskih instrumenata kulturne politike, a iz perspektive feminističke kritičke analize javne politike. Istraživanje se nadovezalo na značajno i relevantno postojeće feminističko znanje u oblasti kulture i umetnosti u regionu. Analizom postojećih instrumenata kulturne politike za unapređenje rodne ravnopravnosti i participacije mladih u kulturnom životu u različitim evropskim zemljama, prikazan je veliki broj relevantnih mera koje je moguće koristiti kao inspiraciju i u domaćem kontekstu. Vrednosno-idejni instrumenti kulturne politike analizirani su kroz analizu komunikacije Ministarstva kulture i mapiranje adultizma u vestima i saopštenjima ove nacionalne institucije, kroz položaj žena u gradskim kulturnim politikama i zastupljenost sećanja na žene u zaštićenim spomenicima kulture, te kroz analizu udela žena među laureatima/kinjama nacionalnih priznanja za doprinos umetnosti i kulturi, tzv. “nacionalnim penzijama”. Poglavlje posvećeno analizi pravno-političkih instrumenata obuhvatilo je zakonodavna, strateška i srodna dokumenta u oblasti kulturne politike, omladinske politike, te politike rodne ravnopravnosti. Analiza odabranih organizacionih instrumenata obuhvatila je mehanizme participacije mladih u donošenju odluka u kulturi na nacionalnom i lokalnom nivou, upravljanje prostornim, kao i ljudskim resursima. U segmentu posvećenom ekonomskim instrumentima, argumentacija je zasnovana na ukrštanju postojećih analiza poput rodne analize budžeta Ministarstva kulture Srbije, analize utrošenosti sredstava za implementaciju Nacionalne strategije za mlade u domenu kulturne participacije mladih, analize konkursa za finansiranje stvaralaštva dece i mladih Ministarstva kulture, ali i na namenski sprovedenoj analizi rodno odgovornog budžetiranja u domenu kulture kroz rodno osetljive indikatore na nivou lokalnih samouprava i budžeta za mlade u lokalnim strategijama za razvoj kulture.Kroz višestruke studije slučaja i raznolike metode prikupljanja i analize podataka u okviru navedene četiri grupe instrumenata kulturne politike, istraživanje je doprinelo mapiranju savremenih patrijarhalnih elemenata u kulturnoj politici i kulturnom životu u Srbiji i pokazalo njihovo snažno delovanje istovremeno sa deklarisanim vrednostima rodne i uzrasne ravnopravnosti u zakonodavnim i strateškim dokumentima, pa čak i afirmativnim merama u domaćem kontekstu.; The dissertation engages with diverse examples of cultural policy instruments from all four groups: value-ideological, legal-political, organizational, and economic instruments of cultural policy, from the perspective of feminist critical policy analysis. The research builds on significant and relevant existing feminist knowledge in the fields of culture and arts in the region. By analyzing existing cultural policy instruments aimed at promoting gender equality and youth participation in cultural life across various European countries, a substantial number of relevant measures are presented that can serve as an inspiration in the domestic context. Value-ideological cultural policy instruments were analyzed through the public communications of the Ministry of Culture and the mapping of adultism in its news and statements; the position of women in urban cultural policies and the representation of women in protected cultural monuments; as well as through the proportion of women among the laureates of national awards for contributing to culture, known as “national pensions”. The chapter dedicated to the analysis of legal-political instruments covered legislative, strategic, and related documents in the fields of cultural policy, youth policy, and gender equality policy. The analysis of selected organizational instruments included mechanisms of youth participation in cultural decision-making at national and local levels, as well as the management of spatial and human resources. In the segment dedicated to economic instruments, the argumentation is based on intersecting existing analyses such as the gender analysis of the budget of the Ministry of Culture of Serbia, the analysis of funds spent on the implementation of the National Youth Strategy in the domain of youth cultural participation, the analysis of competitions for funding children's and youth's creativity by the Ministry of Culture, as well as on a specially conducted analysis of gender-responsive budgeting in the field of culture through gender-sensitive indicators in local self-governments and the budgets for youth in local cultural development strategies.Through multiple case studies and various methods of data collection and analysis within the mentioned four groups of cultural policy instruments, the research contributed to mapping contemporary patriarchal elements in cultural policy and cultural life in Serbia, demonstrating their strong influence alongside explicitly declared values of gender and age equality in legislative and strategic documents, and even alongside affirmative measures present in the domestic contexts. 2025-01-24T00:00:00Z https://eteze.arts.bg.ac.rs/handle/123456789/647 JUGOSLOVENSKO DRAMSKO POZORIŠTE I JUGOSLOVENSKI RATOVI (1991–1999) Rad ispituje kako se repertoar Jugoslovenskog dramskog pozorišta odnosio prema društvenoj stvarnosti u vreme nasilne dezintegracije druge Jugoslavije. Ključni pojmovi koji oblikuju teorijsku perspektivu rada – suočavanje i poricanje, hronotopi jeze, svedočenje i zaposednutost – pomoći će nam da istražimo višestruke, manje ili više direktne veze između pozorišta i konteksta. Period koji je u fokusu našeg istraživanja biće određen kao treća faza u radu Jugoslovenskog dramskog pozorišta u XX veku, koju su obeležili jugoslovenski ratovi i rukovođenje Jovana Ćirilova, jednog od najznačajnih upravnika ovog teatra. Nakon šireg, panoramskog pregleda repertoara, fokus sužavamo na teatrološke analize odabranih predstava suočavanja, tj. na ona ostvarenja JDP-a koja tokom naznačenog perioda nisu skretala pogled od akutnih pitanja savremenosti. Među njima se nalaze režije klasičnih drama Pozorišne iluzije (1991), Troil i Kresida (1994), Poslednji dani čovečanstva (1994) i inscenacije savremenih tekstova Bure baruta (1995), U potpalublju (1996) i Beogradska trilogija (1997). Kroz analizu navedenih ostvarenja vodiće nas hipoteza da se kontekst jugoslovenskih ratova ne upisuje samo na onom očiglednom, tematsko-motivskom planu, već i u koncepcije vremena i prostora savremenih tekstova i predstava – u njihove hronope izgubljenog grada.; The aim of the dissertation is to show how the repertoire of the Yugoslav Drama Theatre reacted to social reality at the time of the violent disintegration of the Socialist Federative Republic of Yugoslavia. The key concepts that shape the theoretical perspective of the thesis – acknowledgement and denial, chronotopes of the uncanny, testimony and ghosting – will allow us to explore the multiple, more or less direct connections between the theatre and its context. The period that is the focus of our research will be defined as the third phase in the work of the Yugoslav Drama Theater in the XX century, which was marked by the Yugoslav wars and the leadership of Jovan Ćirilov, one of the most important managers of this theater. After a broader, panoramic review of the repertoire, we narrow the focus to theatrological analyses of selected performances of acknowledgement, i.e. to those projects of the YDT which, during the indicated period, did not turn their eyes away from the acute issues of the time. Among them are the stagings of both classical texts – L'Illusion Comique (1991), Troilus and Cressida (1994), The Last Days of Mankind (1994) – and contemporary ones – Powder Keg (1995), In the Hold (1996) and Belgrade Trilogy (1997). Through the analysis of the aforementioned works, we will be guided by the hypothesis that the context of the Yugoslav wars is inscribed not only on the obvious, thematic level, but also in the conceptions of time and space in contemporary texts and performances – in their chronopes of the lost city. https://eteze.arts.bg.ac.rs/handle/123456789/641 Значај организационе структуре за стратешко управљање културно туристичким рутама које пролазе кроз Унеско локалитете Организациона структура одређује начин стратешког управљања културно туристичким рутама, сертификованих од стране Савета Европе, као и оних на националном и регионалном нивоу, које не подлежу процесу сертификације. Сертификоване културне руте су пројекти сарадње и повезивања земаља у области културе и туризма у циљу развоја и промоције одређене теме, културног концепта, личности или феномена од транснационалног значаја и важности за разумевање и поштовање заједничких вредности Европе. Њихов правни статус су најчешће удружења или фондације. Укључују најмање три европске земље и заснивају се на партиципативном приступу свих заинтересованих страна на локалном, регионалном и националном нивоу у процесу развоја, културно туристичке валоризације и позиционирања на туристичком тржишту. Предмет истраживања овог рада је однос организационих структура и начина управљања културно туристичким рутама које пролазе кроз УНЕСКО локалитете Немачке, Словачке, Португалије, Румуније, Грчке и Србије. Посебан фокус је на истраживању културне руте Трансроманика у Србији. Општи циљ истраживања је да испита актуелни и развије ефикаснији и ефективнији модел организационе структуре који би унапредио управљање културно туристичким рутама које пролазе кроз УНЕСКО локалитете у посматраним земљама, са посебним акцентом на међународну културно туристичку руту Трансроманика у Србији. При креирању организационог дизајна управљачког тела културно туристичких рута треба се ослонити на 5с модел организације. Тако би управљачко тело руте имало организациону структуру прилагођену параметрима дизајна, засновану на ситуационом (контингентном приступу), флексибилну (прилагођену променама у средини) и ослоњену на професионални модел управљања. Организациона структура је усклађена са сетом стратегија управљања културно туристичким рутама, заснованих на интердисциплинарном приступу.; The organizational structure determines the way strategic management of cultural tourism routes is handled, whether they are certified by the Council of Europe or operate at the national and regional levels which are not subject to the certification process. Certified cultural routes are collaborative projects that connect countries in the fields of culture and tourism with the aim of developing and promoting a specific theme, cultural concept, personality or phenomenon of transnational importance and significance for understanding and respecting Europe's common values. They are typically legal entities such as associations or foundations, involve at least three European countries and are based on a participatory approach involving all stakeholders at the local, regional, and national levels in the development, cultural tourism valorization and positioning in the tourism market. The subject of this research is the relationship between organizational structures and management approaches to cultural tourism routes passing through UNESCO sites in Germany, Slovakia, Portugal, Romania, Greece and Serbia, with a particular focus on the Transromanika cultural route in Serbia. The overarching goal of this research is to examine the current models and develop a more efficient and effective organizational structure that would enhance the management of cultural tourism routes traversing UNESCO sites in the mentioned countries, with a specific emphasis on the international Transromanika cultural route in Serbia. In creating the organizational design of the governing body for cultural tourism routes, the research suggests relying on the 5s model of organization. This way, the governing body of the route would have an organizational structure tailored to the design parameters, grounded in a situational (contingency-based) approach, adaptable to changes in the environment and based on a professional management model. The organizational structure aligns with a set of management strategies for cultural tourism routes, rooted in an interdisciplinary approach. 2024-03-15T00:00:00Z https://eteze.arts.bg.ac.rs/handle/123456789/631 Uticaj finansijskih instrumenata evropskih kulturnih politika na strategije kustoskih praksi u savremenim izvođačkim umetnostima This research stems from the idea that the current cultural policy discourse of the European Union points to the necessity of the struggle for articulation of values in art that are above those pragmatically instrumental, using the examples from the German and post- Yugoslav independent performing arts scenes as case studies. The priorities of the European Union programmes Culture 2007-2013 and Creative Europe 2014-2020 are coming from the current socioeconomic policies so the arts and culture is increasingly associated with social action, the promotion of individual and collective identities and the support to urban regeneration projects, which altogether creates a debate on possible instrumentalization of culture. At the same time, the European independent performing arts scene reflects these social complexities and the changes in European society more incisively, due to its networks reaching far beyond the national performing arts cultures and the precarious nature of its work conditions. Inevitably, what arises is the question of reverse impact studies that are the subject of this research while its objective is the examination of the influence of financial instruments of cultural policy on the formation of organisational cultures, curatorial strategies and aesthetics development in the European independent performing arts scene. Practices from the post- Yugoslav and German independent performing arts scene that will be analysed in this research suggest that the discussion on the new evaluation criteria and valorisation of artistic production belongs to the domain of bottom-up cultural policies and the struggle for the public interest on a European level. The qualitative analysis presented in this study aims to provide a foundation for an original perspective on the role of independent performing arts within society. Specifically, it aims to explore the relationships between cultural policy and the value of the arts, as well as the involvement of independent culture and arts organisations in the development of valorization for their work.; Ova teza proizlazi iz ideje da trenutni kulturnopolitički diskurs Europske unije ukazuje na nužnost borbe za artikulaciju vrijednosti u umjetnosti iznad onih pragmatično instrumentalnih, koristeći primjere s njemačke i postjugoslavenske scene nezavisnih scena izvedbenih umjetnosti kao studije slučaja. Prioriteti programa Europske unije Kultura 2007.-2013. i Kreativna Europa 2014.-2020. proizlaze iz aktualnih socioekonomskih politika pa se umjetnost i kultura sve više povezuju s društvenim djelovanjem, promicanjem individualnih i kolektivnih identiteta te potporom projektima urbane regeneracije, što sve zajedno otvara raspravu o mogućoj instrumentalizaciji kulture. Istodobno, europska scena nezavisnih izvedbenih umjetnosti oštrije odražava ove društvene složenosti i promjene u europskom društvu, zahvaljujući svojim mrežama koje sežu daleko iznad nacionalnih kultura izvedbenih umjetnosti te prekarnim uvjetima rada. Neizbježno se nameće pitanje obrnutih studija utjecaja koje su predmet ovog istraživanja, a cilj mu je ispitivanje utjecaja financijskih instrumenata kulturne politike na formiranje organizacijskih kultura, kustoskih strategija i razvoj estetike u europskoj nezavisnoj izvedbenoj umjetničkoj sceni. Prakse s postjugoslavenske i njemačke nezavisne izvedbene umjetničke scene koje će biti analizirane u ovom istraživanju sugeriraju da rasprava o novim kriterijima vrednovanja umjetničke produkcije spada u domenu kulturnih politika odozdo prema gore i borbe za javni interes na europskoj razini. Kvalitativna analiza predstavljena u ovoj studiji ima za cilj pružiti temelj za originalnu perspektivu o ulozi nezavisnih izvedbenih umjetnosti u društvu. Konkretno, cilj joj je istražiti odnose između kulturne politike i vrijednosti umjetnosti, kao i uključenost nezavisnih kulturnih i umjetničkih organizacija u razvoj valorizacije vlastitog rada. 2023-08-21T00:00:00Z